Η φωνή της Elena

Η ιστορία που θέλω να σου διηγηθώ εδώ είναι μια ιστορία αναμνήσεων και γεύσεων. Γεύσεων που ξυπνούν εικόνες από το παρελθόν. Είναι η ιστορία ενός μεγάλου σπιτικού, του Giareto, και μας ταξιδεύει πίσω σε μια εποχή που οι δρόμοι έπαιρναν το όνομά τους από τα κτίρια.

Ήταν το 1977 όταν η γιαγιά μου αγόρασε ένα σπίτι στους λόφους του Ρέτζιο Εμίλια μαζί με τους αδελφούς και τις αδελφές της. Ήταν ένα παλιό, ερειπωμένο αγροτόσπιτο, που δεν γνώριζε τη μοίρα του ούτε πως ήταν γραφτό να γίνει θεματοφύλακας αναμνήσεων που θα άντεχαν στον χρόνο.

Κάθε μέλος της οικογένειας είχε τη δική του γωνιά στο υπόστεγο να φροντίζει και συνεισέφερε με τον τρόπο του: οι άντρες δούλευαν και οι γυναίκες μαγείρευαν, και στις δύο περιπτώσεις από την αυγή ως το σούρουπο. Κι εμείς τα παιδιά βοηθούσαμε, με τις μικρές μας δυνάμεις.

Νωρίς το πρωί έμπαινε στη φωτιά ο ζωμός για τα tortellini, ένας φίλος αγρότης ερχόταν να φέρει τις ντομάτες για την κονσέρβα της επόμενης χρονιάς και τα παιδιά τις έπλεναν στην αυλή, προσέχοντας να μην τα τσιμπήσουν οι μέλισσες ή να μην πέσουν στο νερό. Δεν ήμασταν και τόσο προσεκτικά και καταλήγαμε στο νερό πιο συχνά απ’ όσο μπορείς να φανταστείς.

Η μητέρα μου έφτιαχνε τη μαγιονέζα μέσα σε απόλυτη σιωπή, όπως όριζε η δεισιδαιμονία, για να μην κόψει. Εγώ έριχνα το λάδι όπως ακριβώς έπρεπε, με τον αργό ρυθμό που μου είχαν μάθει, ενώ η μητέρα μου ανακάτευε αργά τη μαγιονέζα.

Αν κλείσω τα μάτια, ακούω ακόμα: «Elena, έλα εδώ, έχουμε τυρί για τρίψιμο!»

Οι παλιοί τρίφτες ήταν μεγάλοι και κουραστικοί στη χρήση και έπρεπε να προσέχεις τα δάχτυλά σου. Το Parmigiano Reggiano ήταν πολύ σημαντικό και έμπαινε σε κάθε πιάτο: στον ζωμό για τα tortellini, στα ορεκτικά μαζί με το σαλάμι, στη ζύμη του erbazzone, γιατί —όπως λέγαμε στο Giareto— «αν έχεις Parmigiano Reggiano, έχεις όλα όσα χρειάζεσαι».

«Φτάνει τώρα;» ρωτούσα, αλλά η απάντηση ήταν πάντα όχι, γιατί ήμασταν μεγάλη οικογένεια και το τυρί δεν είναι ποτέ αρκετό για τριάντα άτομα. Και πάντα υπήρχαν και παιδιά να προσέχουμε, γιατί δεν σταματούσαν να κλαίνε. Η δουλειά τραβούσε περισσότερο, γιατί λίγο τρίβαμε, λίγο τρώγαμε. Άλλωστε, πώς να αντισταθώ;

Σ’ εμάς τα παιδιά εμπιστεύονταν και μια άλλη, εξίσου σημαντική δουλειά: να κλείνουμε τα tortellini. Τυλίγαμε τα κομμάτια της ζύμης γύρω από τα μικρά μας δάχτυλα — αυτή ήταν δουλειά για τα μικρότερα παιδιά, γιατί όσο πιο μικρά ήταν τα δάχτυλα, τόσο πιο καλοσχηματισμένα γίνονταν τα tortellini. Ήταν μια δουλειά που απαιτούσε υπομονή, και η δική μου εξαντλούνταν γρήγορα, οπότε ξαναγύριζα στο τρίψιμο του τυριού. Δεν είναι παράξενο που τώρα χρησιμοποιούμε πολυμηχάνημα κουζίνας.

Μια μέρα το Giareto ήταν επιτέλους έτοιμο. Κάθε οικογένεια είχε το δικό της διαμέρισμα, αλλά όλοι μοιραζόμασταν μία κουζίνα, κι έτσι συνεχίζαμε να μαγειρεύουμε μαζί, να τρώμε μαζί. Συζητούσαμε για συνταγές, τηρούσαμε τους κανόνες αλλά κάναμε και εξαιρέσεις, βρίσκαμε συμβιβασμούς όποτε η συμφωνία έμοιαζε αδύνατη.

Όλοι οι κανόνες και όλες οι απόψεις συνυπήρχαν στην κουζίνα του Giareto. Χρόνια αργότερα, ο ξάδερφός μου παντρεύτηκε μάλιστα εδώ, αφήνοντας για λίγες μέρες το καινούργιο του σπίτι στη Ρουμανία για να ξαναθυμηθεί εκείνα τα ψητά κρέατα και τις πράσινες σάλτσες, τα tortellini, τα αλλαντικά και, φυσικά, το Parmigiano Reggiano.

Αν κάτι έχει ωραία γεύση, θα γίνει μια όμορφη ανάμνηση, και με αυτές τις αναμνήσεις στο μυαλό μαγειρεύω σήμερα για την οικογένεια και τους φίλους μου. Μαζί με αυτά τα πιάτα φέρνω στο τραπέζι αναμνήσεις από ένα γδαρμένο δάχτυλο, μια ηλιόλουστη μέρα και την αίσθηση ότι ανήκουμε κάπου, που μόνο η κουζίνα μπορεί να μας χαρίσει, αν σταθούμε να το προσέξουμε.

Συντελεστές:
Κείμενο της Carlotta Fiore
Φωτογραφία του Diego Rosselli